Meldpunt seksueel misbruik boeddhistische gemeenschap van start

Folded hands
Rob Hogendoorn
Written by Rob Hogendoorn

4 minuten

Vanaf vandaag kunnen seksueel misbruik en seksueel grensoverschrijdend gedrag binnen een boeddhistische context worden gemeld bij het Meldpunt Seksueel Misbruik Boeddhistische Gemeenschap (Meldpunt BG). Het Meldpunt BG kwam tot stand naar aanleiding van de berichtgeving van onder meer het NOS Achtuurjournaal over seksueel misbruik door boeddhistische leraren. De lancering van Meldpunt BG valt samen met de actualiteit: dit weekend maakte Zen Centrum Amsterdam bekend dat zenleraar Nico Tydeman jarenlang een buitenechtelijke verhouding met een leerlinge had. De vrouw verwijt hem volgens zijn zeggen ‘onethisch gedrag’.

Onafhankelijk

De stichting Meldpunt Kinderporno op Internet bestaat sinds 1995. Het Meldpunt Kinderporno heeft negen professionele medewerkers in dienst. De stichting breidde in de loop der jaren haar activiteiten uit, en beheert inmiddels meerdere meldpunten en hulplijnen. In 2014 behandelde Meldpunt Kinderporno bijna 30.000 meldingen van kinderporno. Meldpunt Kinderporno wordt gesteund door het Ministerie van Veiligheid en Justitie, de Europese Commissie en ondernemingen uit de ICT sector. Directeur Arda Gerkens van het Meldpunt Kinderporno is sinds 2013 Eerste Kamerlid namens de Socialistische Partij.

Het Meldpunt BG is opgezet door het Meldpunt Kinderporno. Dat zag in de eerdere berichtgeving in media over seksueel misbruik door boeddhistische leraren aanleiding om een onafhankelijk meldpunt voor seksueel misbruik binnen de boeddhistisch gemeenschap in te stellen.

Vanaf vandaag kunnen mensen die hiermee zelf mee te maken hebben (gehad) of mensen die vermoeden dat iemand anders hier slachtoffer van is, het meldformulier op Meldpuntbg.nl invullen of via de website een afspraak maken om telefonisch melding te doen. Iedere melding worden strikt vertrouwelijk behandeld.

De eerste donateurs van Meldpunt BG zijn de Buddharama Tempel in Waalwijk en de Boeddhistische Unie Nederland (BUN). De BUN is het aanspreekpunt van de overheid voor de circa 55.000 boeddhisten in ons land.

Arda Gerkens

‘In onze gesprekken met de boeddhistische gemeenschap werd de behoefte aan een onafhankelijk meldpunt duidelijk’, aldus Arda Gerkens, directeur van het Meldpunt Kinderporno. ‘Deze gemeenschap is zeer divers waardoor het voor de individuele organisaties niet mogelijk is een landelijk meldpunt op te richten. Bovendien hebben we door onze andere meldpunten en hulplijnen ervaring met meldingen over seksueel misbruik.’

In het Radio 1 Journaal lichtte Gerkens vanmorgen toe waarom een afzonderlijk meldpunt voor boeddhisten is opgericht: ‘Mensen die seksueel misbruik willen melden, willen dat doen vanuit hun boeddhistische achtergrond. Het is vervelend als je dan te maken krijgt met iemand die niet bekend is met de boeddhistische wereld, en dat zijn onze mensen wel. Zij hebben zich daartoe speciaal ingewerkt.’

Goed voorbereid

Directeur Gerkens stelde tegenover Radio 1 dat het Meldpunt BG zich grondig heeft voorbereid: ‘Wij hebben twee mensen in dienst met een antropologische achtergrond. Zij hebben nauw samengewerkt met de boeddhistische gemeenschap, zodat ze goed op de hoogte zijn over het boeddhisme in Nederland.’

Ze benadrukte de onafhankelijkheid en vertrouwelijkheid van het meldpunt. Gerkens verwacht dan ook dat nieuwe meldingen over misbruik binnen de boeddhistische gemeenschap zullen binnenkomen:

Meldpunt BG is onafhankelijk en staat los van de boeddhistische gemeenschap. Het kan best zijn dat mensen schromen om seksueel misbruik bij de boeddhistische gemeenschap zelf te melden.

Ze vervolgt: ‘Die schroom kan minder groot zijn, nu ze hun melding bij een onafhankelijk meldpunt neer kunnen leggen dat daar vertrouwelijk mee omgaat.’

‘Eerste meldpunt wereldwijd’

Seksueel misbruik door boeddhisten is een veelvoorkomend probleem. Met name in de Verenigde Staten, maar ook Europese landen komen sinds de jaren 70 voortdurend nieuwe seksschandalen aan het licht.

Volgens de oprichters is Meldpunt BG het eerste meldpunt wereldwijd voor boeddhisten die met misbruik worden geconfronteerd.

Slachtoffers en de mensen in hun omgeving kunnen er hun verhaal doen. Melders krijgen advies krijgen over de mogelijkheden voor professionele hulp, lotgenotencontact of strafrechtelijke stappen.

Het Meldpunt BG onderhoudt nauwe contacten met Slachtofferhulp Nederland en de politie, zodat melders desgewenst snel met deze instanties in contact kunnen komen. De behoefte van het slachtoffer is daarin altijd leidend.

Inzicht krijgen

Aan Meldpunt BG kunnen alle vormen van seksueel misbruik en seksueel grensoverschrijdend gedrag binnen een boeddhistische context in Nederland gemeld worden: misbruik door een monnik of non, een leraar, een begeleider of een (mede)leerling.

Het maakt niet uit of dit nu plaats had tijdens een boeddhistische bijeenkomst, een retraite of een individuele ontmoeting, in het heden of in het verleden. Meldpunt BG is er voor betrokkenen bij alle verschillende stromingen en groeperingen binnen de boeddhistische gemeenschap in Nederland.

Meldpunt BG analyseert de meldingen om inzicht te krijgen in de aard en omvang van seksueel misbruik in boeddhistisch verband. Zo kunnen gefundeerde aanbevelingen worden gedaan voor maatregelen die seksueel misbruik door boeddhisten óf helpen voorkomen, óf helpen signaleren en aanpakken.

Langzaam duidelijk

Hoe vaak seksueel misbruik door boeddhisten in Nederland voorkomt wordt langzaam duidelijk. Dit voorjaar legden NOS-redacteur Bas de Vries en onderzoeksjournalist Rob Hogendoorn van • open boeddhisme • een groot seksschandaal rond de Thaise leraar Mettavihari bloot. Het NOS Achtuurjournaal wijdde daaraan op 24 mei en 28 mei 2015 twee uitzendingen. Op de NOS-site verscheen een reeks nieuwsartikelen van redacteur De Vries.

Mettavihari misbruikte in de jaren 70, 80 en 90 tussen de 20 en 30 mannelijke leerlingen—onder wie verschillende minderjarige jongens. De door Mettavihari benoemde Nederlandse leraren wisten ervan, maar grepen niet in. In plaats daarvan stopten ze de zaak in de doofpot. Pas toen duidelijk werd dat De Vries en Hogendoorn daarover zouden publiceren, traden de leraren met het nieuws naar buiten.

Een deel van het seksueel misbruik door Mettavihari had plaats in de Buddharama tempel in Waalwijk, die nu het Meldpunt BG steunt. Mettavihari overleed in 2007, maar in de tempel komen nog steeds nieuwe meldingen binnen: onlangs sprak Buddharama-voorzitter Toine van Beek met een man die op 14- of 15-jarige door Mettavihari is misbruikt.

Het bestuur van de door de Mettavihari opgerichte Buddhavihara tempel in Purmerend stuurde deze zomer een Thaise monnik terug naar Thailand. Een 11-jarige jongen beschuldigde hem ervan dat hij ’s nachts, tijdens een logeerpartij op zijn kamer door de monnik was betast. De monnik werd drie dagen vastgezet en verhoord, waarna justitie besloot hem niet te vervolgen wegens gebrek aan bewijs.

De Tibetaans boeddhistische leraar Gerhard Mattioli, destijds bekend als ‘Lama Kelsang Chöpel’, misbruikte tussen 2001 en 2007 verschillende vrouwelijke leerlingen. Voormalige volgelingen  vroegen boeddhistische organisaties en media om onderzoek naar Mattioli en diens ‘Boeddhistische Mahayana-Centrum’ in Middelburg in te stellen. Vergeefs: ook deze zaak verdween in de doofpot.

Nico Tydeman

Dit weekend werd bekend dat een ‘senior studente’ de Amsterdamse zenleraar Nico Tydeman (1942) van Zen Centrum Amsterdam ‘onethisch gedrag’ verwijt. Volgens Tydeman hadden zij van 2010 tot en met 2013 een buitenechtelijke relatie. Tydeman is getrouwd. Zijn vrouw is ook zijn leerling: hij benoemde haar in 2011 tot opvolger.

Tydeman noemt zijn gedrag grensoverschrijdend, maar verbindt daaraan geen consequenties. Hij blijft aan als geestelijk leider: zijn leerlingen moeten zelf bepalen of zij hem willen verlaten, of niet. Hij schrijft dat hij wel heeft overwogen af te treden: ‘Maar gaandeweg kwam ik tot de conclusie dat ik daarmee weg zou lopen en de sangha aan zijn lot zou overlaten. Ik kwam tot een tegenovergesteld standpunt: ik sta voor mijn onderricht inclusief mijn fouten en gebreken.’

Zen Centrum Amsterdam behoort tot de grootste boeddhistische organisaties van Nederland. Een belangrijk deel van de Nederlandse zengemeenschap en veel zenleraren zijn door Nico Tydeman opgeleid, en zien hem als hun geestelijk leider.

About the author

Rob Hogendoorn

Rob Hogendoorn

Rob Hogendoorn (1964) is onderzoeksjournalist en wetenschapper. Hij richt zich onder meer op de receptie van boeddhisme, boeddhisme en wetenschap, en onderzoek naar meditatie.