Sogyal Lakar wijst persoonlijke verantwoordelijkheid voor misdragingen af

Stars
Rob Hogendoorn
Written by Rob Hogendoorn

3 minuten

Sogyal Lakar wijst elke persoonlijke verantwoordelijkheid voor zijn misdragingen van de hand. Hij wijt de ophef over zijn gedrag aan de stand van de sterren. Zó reageert de Tibetaan in een brief aan de leden van zijn internationale organisatie Rigpa op de zware beschuldigingen van acht prominente volgelingen. Zij stellen dat Sogyal zich decennia lang overgaf aan ernstig verbaal, psychisch, emotioneel, financieel, fysiek en seksueel misbruik van leerlingen, vrouwen én mannen. De acht bevestigen de juistheid van de eerder in media gepubliceerde feiten over Sogyal en dragen zelf nieuwe, beschuldigingen van zware mishandeling en ernstig misbruik aan. Zij noemen diens optreden als boeddhistisch leraar, ook tegenover henzelf, zelfs strafbaar. Sogyal ontkent dit laatste niet, maar gaat niet in op de concrete beschuldigingen aan zijn adres. Rigpa presenteert Sogyals misdragingen steevast als de ‘crazy wisdom’ van een volmaakt verlichte, onfeilbare boeddha, en het verduren van mishandeling en misbruik als ‘guru devotie’. Sogyal beroept zich in zijn brief echter niet op zijn veronderstelde boeddhaschap. Hij stelt kortweg dat bij hem het welzijn van zijn leerlingen altijd voorop staat: ‘Voor mij staat vast dat ik niemand ooit vanuit zelfzuchtige of kwaadaardige drijfveren heb bejegend.’

In zijn brief van 19 juli 2017, ‘A letter from Rinpoche to the Sangha’, stelt Sogyal zijn eigen lot centraal—en dus níet dat van de slachtoffers die hij mishandelde en misbruikte. Hij verklaart de huidige gebeurtenissen door naar ‘astrologische voorspellingen’ te verwijzen die zouden aantonen dat zich in de jaren 2017 tot en met 2019 ‘obstakels’ voordoen die zijn gezondheid en leven bedreigen. Hij kondigt aan dat hij daarom ‘zo snel mogelijk’ op ‘retraite’ gaat. Volgens hem heeft hij daar jaren naar verlangd, ‘als ‘ware voorbereiding op mijn eigen dood’, en is dit het ‘juiste moment’: ‘Ik neem het lijden op me en schenk anderen vreugde en liefde.’

‘Stap terug’

Acht prominente volgelingen van Sogyal Lakar stellen diens misdragingen tegenover leerlingen op 14 juli 2017 openlijk aan de kaak in een brief aan Sogyal. Volgens hen pleegde Sogyal misdrijven tegen henzelf en anderen. Niet duidelijk is of zij ook aangifte tegen hem doen. De Tibetaanse geestelijk leider is vooral bekend als Sogyal Rinpoche, co-auteur van Het Tibetaanse boek van leven en sterven. De acht volgelingen spraken Sogyal rechtstreeks aan op diens fysieke, emotionele, psychische, en seksuele misbruik van leerlingen, en op zijn ‘verkwistende, vraatzuchtige en genotzuchtige levenstijl.’ Zij noemen Sogyals gedrag niet alleen strafbaar, maar stellen tevens vast dat hun vertrouwen in de dharma, de boeddhistische leer en leefwijze, door zijn toedoen is aangetast. De opstellers van de brief behoren tot Sogyals trouwste volgelingen: zij vereerden de Tibetaanse lama tussen de 15 en 33 jaar als hun ‘tantrische guru‘. Tot de ondertekenaars behoren de voormalige directeur van Rigpa in de Verenigde Staten en de Zam webwinkel, de internationale directeur van het on line studie programma, de internationale directeur techniek van Rigpa, persoonlijke bedienden en chauffeurs van Sogyal, en een voormalige monnik en non. Ook de auteur van een biografie van Sogyals veronderstelde voorganger Tertön Sogyal ondertekende de brief.

Sogyal negeert het verzoek van zijn volgelingen hen duidelijk te maken waarom hun beoordeling van zijn gedrag niet deugt: ‘Als wat wij schrijven onjuist is, corrigeer onze zienswijze dan. Als het slaan en stompen van ons en anderen, het hebben van seks met leerlingen en getrouwde vrouwen, en het financieren van uw genotzuchtige levensstijl met donaties van leerlingen, eigenlijk het morele, meedogende handelen van een boeddhistisch leraar zijn, leg ons dan uit hoe dit mogelijk is.’

Toch ziet Sogyal wel aanleiding zich te bezinnen op zijn eigen toekomst en die van Rigpa. Hij wil daarvoor ook bij andere lama’s te rade gaan, in het bijzonder de Tibetanen Dzongsar Khyentse Rinpoche en Mingyur Rinpoche.

Zijn ‘retraite’ geeft volgens Sogyal andere leraren en leerlingen die hij vertrouwt bovendien gelegenheid zich nadrukkelijker met Rigpa te bemoeien, zodat hij een ‘hele stap terug kan doen’.

‘Maar ik zal er natuurlijk steeds voor jullie zijn, door vanuit mijn retraite te onderrichten en te begeleiden, en jullie op gepaste momenten te ontmoeten. Daarvoor maak ik nu plannen, dus denk alsjeblieft geen moment dat ik jullie alleen achter zal laten!’

Sogyal sluit zijn brief af met: ‘Dit zijn de spontane gedachten die ik op dit moment dringend met jullie wil delen. Ik denk verder na en zal hierop spoedig terug komen.’

Dalai Lama

Niet duidelijk is hoe de veertiende dalai lama, wiens bureau de brief van de acht volgelingen ook heeft ontvangen, op de zware beschuldigingen aan Sogyal’s adres reageert.

Zijn standpunt over de controverse is niet zonder belang: Sogyal en Rigpa gebruiken de dalai lama als uithangbord.

In een recente Brandpunt-uitzending zei Olivier Raurich, voormalig directeur van Rigpa’s hoofdkwartier in Frankrijk, over de rol van de dalai lama: ‘Rigpa heeft veel geld betaald om mensen op te leiden, waaronder mijzelf, want ik was een van zijn belangrijkste woordvoerder in Frankrijk, om te leren hoe wij vragen moesten beantwoorden zoals: “Uw guru wordt van seksueel misbruik beschuldigd, wat hebt u daarop te zeggen?”

Ik werd daarin dus getraind. Men vertelde me dat ik zulke vragen nooit moest beantwoorden, maar in plaats daarvan alleen voortdurend moest herhalen “De dalai lama staat voor honderd procent achter Sogyal Rinpoche”—zonder ‘ja’ of ‘nee’ te zeggen. Op dat ogenblik begon ik door te krijgen dat er iets niet deugde, zodat ik besloot te vertrekken.’

About the author

Rob Hogendoorn

Rob Hogendoorn

Rob Hogendoorn (1964) is onderzoeksjournalist en wetenschapper. Hij richt zich onder meer op de receptie van boeddhisme, boeddhisme en wetenschap, en onderzoek naar meditatie.