• onafhankelijk • onderzoekend • opiniërend •

Onafhankelijk toezicht BUN is een illusie

IMG_1574

Het corrigeren van ontspoorde boeddhistische leraren kan niet aan een belangenvereniging zoals de BUN worden overgelaten. De betrokken lid-organisaties en personen vormen daarvoor een te kleine kring. Zij richten zich naar belangen die strijdig zijn met objectieve oordeelsvorming en onafhankelijke publieksvoorlichting.

Dit wordt duidelijk uit een analyse van de berichtgeving over de recente ‘bemiddelingspoging’ van BUN-voorzitter André Kalden. Hij nam daarvoor contact op met Ron Sinnige, voorlichter van de Japanse zenmeester en arts Sokun Tsushimoto Roshi in London.

Tsushimoto Roshi verwijt Rients Ritskes, geestelijk leider en hoofd van het Zen.nl-concern, titelfraude en het onderwijzen van een eigen, zelfbedachte leer.

Ritskes noemt zichzelf afwisselend zenmeester, roshi en dai-osho. Ook beweerde hij door Tsushimoto Roshi te zijn geautoriseerd.

Ten onrechte, volgens de laatste: hij eist dat Ritskes dit openlijk toegeeft.

BUN-voorzitter

BUN-voorzitter André Kalden nam vorige week over deze zaak contact op met voorlichter Sinnige.

Kalden biedt Sinnige ‘op persoonlijke titel’ aan actief te bemiddelen tussen Tsushimoto Roshi en Ritskes.

Ook probeert hij Sinnige en Tsushimoto te bewegen ‘radiostilte’ over de kwestie te betrachten.

Boeddhisme schaden

Volgens Kalden zou een voortgaande, openlijke discussie over Ritskes’ gedrag ‘het boeddhisme’ schaden. Hij wil dit standpunt tegenover Sinnige niet toelichten.

Sokun Tsushimoto Roshi liet Kalden op 3 mei 2013 weten van zijn aanbod geen gebruik te maken.

Ritskes’ organisatie Zen.nl werd op 17 november 2012 lid van de BUN.

Op 18 september 2012 hield Ritskes tegenover • open boeddhisme • nog vol dat Zen.nl al tien jaar lid is.

Column

In zijn column ‘Loophaas’ op zijn eigen website brengt Sinnige op 7 mei 2013 verslag uit van zijn contact per telefoon en e-mail over deze zaak met Kalden.

Hij zet vraagtekens bij Kalden’s weergave van de feiten, en bij zijn agenda en motieven als BUN-voorzitter.

In een afzonderlijke e-mail informeert Sinnige ook de leden van de BUN hierover.

‘Voor het geval er ter vergadering een indruk wordt gewekt in de trant van ‘ik heb het gevraagd, maar hij wilde niks, dus ja, dan is het wel klaar toch?’, aldus Sinnige.

De BUN houdt op 8 juni 2013 een uitgestelde ledenvergadering.

Smoren

Sinnige ‘s column levert het beeld op van een kennelijke poging van Kalden de openlijke discussie over Ritskes’ claims te smoren.

Ook wil Kalden de inhoudelijke beoordeling van de zaak verder aan de waarneming van het publiek onttrekken.

Hoewel Kalden zegt op persoonlijke titel te handelen, valt zijn initiatief niet los te zien van zijn rol als BUN-voorzitter en van het BUN-lidmaatschap van Zen.nl.

Kalden’s motief

Om Kalden’s motief en beweegredenen goed te begrijpen, is kennis van de context waarbinnen hij en de BUN opereren, noodzakelijk.

Kalden’s pleidooi voor ‘radiostilte’ wint aan betekenis zodra in de beschouwing wordt betrokken dat niet alleen Ritskes, maar ook andere bij de BUN betrokken leraren ongepast gedrag wordt verweten.

Geen openlijke discussie

In feite kan de BUN zich geen openlijke discussie over het gedrag van Ritskes permitteren: in dat geval dringen zich onmiddellijk vragen over andere BUN-leraren op.

Een discussie over de actualiteit rondom Zen.nl bedreigt niet alleen het aanzien en gezag van de BUN en haar leden.

Ook het aanzien van met de BUN verbonden instellingen zoals de Dienst Boeddhistisch Geestelijke Verzorging (ministerie van Justitie en Veiligheid) en de BOS wordt erdoor geschaad.

Contactorgaan

Justitie en het Commissariaat voor de Media (CvdM) wijzen de BUN aan als enig contactorgaan van de Nederlandse overheid.

De BUN verbindt daaraan de conclusie dat zij de gehele boeddhistische gemeenschap vertegenwoordigt.

Uit dien hoofde zou Kalden kunnen menen dat in een geschil over de autorisatie van Ritskes (als zenmeester, roshi of dai-osho) en zijn leerlingen (als osho) een rol voor de BUN is weggelegd.

De boeddhistische gemeenschap én het publiek verdienen immers bescherming tegen leraren die aanspraak maken op kwaliteiten of kwalificaties die zij niet bezitten.

Varamitra

Eén van Kalden’s voorgangers als voorzitter, Varamitra (Theo Alkemade, tegenwoordig hoofd Boeddhistisch Geestelijke Verzorging bij Justitie), zei in 2008 door het publieke belang te zijn bewogen.

Volgens Varamitra werd dat jaar de hulp van de BUN ingeroepen omdat een ‘zelfbenoemde lama‘ in een boeddhistisch centrum in Middelburg ‘op een vreselijke manier heeft huisgehouden’.

De BUN reageert daarop door ‘een dag met de betrokken personen te praten om perspectief te bieden in wat ze meegemaakt hebben’, aldus Varamitra.

‘Uitermate belangrijk’

Varamitra oordeelt dat het ‘uitermate belangrijk’ is dat dit soort signalen opgepakt worden in ‘de maatschappij’.

Hij stelt de betrokkenheid van de BUN daaraan gelijk: ‘Kom je zoiets tegen, meldt het bij de BUN. We hebben een netwerk om er iets mee te doen.’

Varamitra is blij met de hulp van twee vrijwilligers, opgeroepen door een BUN-lid: ‘Dit is een typisch voorbeeld van traditie overstijgende samenwerking.’

Intern afgedaan

Die ‘samenwerking’ mag ‘tradities’ hebben overstegen, de kwestie werd door de BUN intern afgedaan, zonder daaraan ruchtbaarheid te geven.

De rest van de boeddhistische gemeenschap en het publiek hebben daardoor nooit kennis kunnen nemen van de aard van de problemen (‘vreselijk huisgehouden’) en de BUN-oplossing (‘perspectief’).

Eerdere problemen

In 2002 hadden zich ook al problemen voorgedaan.

Toen werd duidelijk dat de de BUN niet is ingericht op het corrigeren van ongepast gedrag van boeddhistische leraren of het informeren van het bredere publiek.

Ook nadat Dhammawiranatha (Pierre Krul), de hoofdmonnik van het Boeddhayana Centrum Nederland, had toegegeven met meerdere vrouwelijke volgelingen seksuele betrekkingen te hebben onderhouden, wist de unie geen rol van betekenis te spelen.

Publiciteit in Trouw

Dagblad Trouw (16 augustus 2002) schrijft daarover dat enkele van deze vrouwen zich meldden bij Jotika Hermsen, van BUN-lid Sangha Metta.

Omdat er ‘geen meldpunt’ was greep Hermsen niet in.

De vrouwen waren ‘angstig en in de war’, zei Hermsen in Trouw. Hermsen zelf ‘liet het los’.

‘Wat moest ik? Wij hebben geen meldpunt. Ik koos ervoor de vrouwen te empoweren eruit te stappen, zodat de groep dood zou bloeden,’ aldus Hermsen in Trouw.

Anders dan in 2008 was destijds geen sprake van radiostilte: Trouw en het Kwartaalblad Boeddhisme brachten ook het niet-boeddhistische publiek op de hoogte.

Beperkte mogelijkheden

De mogelijkheden tot daadwerkelijk ingrijpen van de BUN zijn beperkt.

Volgens de statuten bevordert de BUN ‘de vriendschappelijke samenwerking tussen de in Nederland werkzame boeddhistische groeperingen’.

De unie vertegenwoordigt deze groeperingen en behartigt hun belangen ‘voorzover met de beoefening van het boeddhisme verband houdende.’

De exclusieve gerichtheid op gezamenlijke belangenbehartiging zorgt ervoor dat BUN-leden niet goed in staat zijn zich ten opzichte van elkaar onafhankelijk en kritisch op te stellen.

‘Gedragscode’

Volgens dezelfde statuten handelt de BUN steeds ‘in overeenstemming met de boeddhistische gedragscode’. Wat deze gedragscode precies inhoudt, wordt nergens duidelijk.

Ontzetting uit het lidmaatschap heeft alleen plaats ‘wanneer een lid in strijd met de statuten en/of het huishoudelijk reglement, reglementen of besluiten van de vereniging handelt of wanneer het lid de vereniging op onredelijke wijze benadeelt’.

Deze passage heeft uitsluitend betrekking op het gedrag van de leden-organisaties en -groeperingen, niet van individuele boeddhistische leraren of leerlingen.

Geen eigen leergezag

Als belangenvereniging van zo’n dertig verschillende boeddhistische groeperingen kan de BUN binnen de boeddhistische gemeenschap geen eigen leergezag doen gelden.

Binnen de BUN is geen relevante expertise aanwezig. De unie kent geen ethische richtlijnen, vertrouwenspersoon of ethische commissie.

Wel kent de unie sinds januari 2012 een adviserende lerarenraad ‘voor organisatorische vraagstukken die de boeddhistische leer raken.’

Nergens wordt duidelijk wat onder dat laatste moet worden verstaan.

Transparant en tolerant

Het huishoudelijk reglement bepaalt dat een kandidaat-lid moet aantonen dat het ‘op transparante wijze een substantiële en representatieve boeddhistische stroming vertegenwoordigt’.

Verder wordt verwacht dat het kandidaat-lid ‘respectvol en tolerant is ten opzichte van de verscheidenheid aan boeddhistische tradities en groeperingen in Nederland.’

De leden moeten zich aan de ‘voorschriften en regels’ van de BUN houden, en geen gedrag vertonen dat ‘aanstootgevend is of de BUN schade berokkent’.

Deze regels worden niet concreet gemaakt.

Ook moeten de leden de Nederlandse rechtsorde onderschrijven. Het huishoudelijk reglement maakt niet duidelijk dat dit laatste ook voor de BUN zelf geldt.

Onrechtmatig handelen

De BUN is de afgelopen jaren meer dan eens onrechtmatig handelen verweten.

In 2010 dwingen de Belastingdienst en Autoriteit Financiële Markten de BUN de verkoop van ziektekostenverzekeringen te staken wegens het overtreden van de regels.

In 2012 legt het CvdM de BUN een boete en terugvordering van € 52.500 op wegens overtreding van de Mediawet.

Het beroep daartegen van de BUN ten spijt handhaaft het CvdM deze sanctie in 2013.

Niet boven twijfel verheven

Omdat het eigen gedrag niet boven twijfel is verheven is, valt het de BUN moeilijk moreel leiderschap te tonen.

Daarbij speelt ook een rol dat meerdere met BUN-leden verbonden boeddhistische leraren zware morele verwijten worden gemaakt.

Dit betreft vooral leraren die niet permanent in Nederland zijn gevestigd. Zij bezoeken ons land voor enkele dagen om boeddhistisch onderricht te geven.

De meeste informatie over hun doen en laten wordt via buitenlandse sites verspreid.

Seksueel of financieel

In het buitenland wordt deze leraren ongepast, grensoverschrijdend gedrag verweten, veelal van seksuele of financiële aard.

Het gaat hierbij om leraren die door BUN-leden als geestelijk leider worden beschouwd.

Voorbeelden zijn: Chögyam Trungpa († 1987) en Ösel Tenzin († 1990) van BUN-lid Shambala; Kalu Rinpoche († 1989) van het Naropa Instituut; Sogyal Rinpoche van Rigpa; Ole Nydahl van Diamantweg Boeddhisme; Dennis Genpo Merzel van Kanzeon; Namkha Rinpoche van Rigdzin Community Nederland; Sangharakshita van Triratna.

De huidige reïncarnatie van Kalu Rinpoche maakte bekend zelf het slachtoffer te zijn van seksueel misbruik en gewelddadige intimidatie door Tibetaans boeddhistische geestelijken.

Beladen karakter

Het beladen karakter van deze beschuldigingen, met de dynamiek van de belangenvereniging, maakt het de BUN zo goed als onmogelijk thema’s als seksueel misbruik of misbruik van positie openlijk te agenderen en bespreken.

Stellen leden van de BUN het grensoverschrijdend gedrag van de ene leraar ter discussie, dan kunnen ze moeilijk zwijgen over het grensoverschrijdend gedrag van de ander.

Dit geldt ook voor het gedrag van niet rechtstreeks bij de BUN betrokken leraren zoals Michael Roach en Christie McNally, Eido Shimano Roshi, Joshu Sasaki Roshi, Zentatsu Richard Baker, Jetsunma Ahkön Lhamo, enzovoorts.

Ons kent ons

De zogeheten ‘georganiseerde boeddhisten’ in Nederland vormen een klein ons-kent-ons circuit, waarin dezelfde personen elkaar voortdurend tegenkomen.

In zo’n kring is onafhankelijk toezicht of objectieve beoordeling een illusie.

De BUN kan daarom niet effectief toezien op het functioneren van boeddhistische leraren. Diezelfde BUN moet immers ook de belangen van de aangesloten organisaties -leraren inbegrepen- behartigen.

Onder zulke omstandigheden haalt wangedrag domweg nooit de agenda: bemiddelen komt neer op toedekken, radiostilte komt neer op zelf-censuur.

Moreel leiderschap

Het is dan ook niet reëel van de leden van de BUN, haar bestuur of voorzitter Kalden –zelf leerling van de omstreden leraar Namkha Rinpoche– moreel leiderschap inzake de kwestie Ritskes te verwachten.

Onder de omstandigheden hebben openheid, transparantie en de heilzame, soms louterende werking van journalistieke aandacht meer effect.

Onafhankelijke, kritische aandacht en vrij beschikbare informatie stellen niet alleen de leden van de boeddhistische gemeenschap, maar ook niet-boeddhisten in staat zich van de feiten te vergewissen.

Daarna kunnen belangstellenden met hun voeten –of via hun bankrekening– stemmen.

Het bestuur van de BUN is niet bereid vragen van • open boeddhisme • te beantwoorden.

Lees ook

> Actueel – Alles over Ritskes en Zen.nl
> Actueel – Alles over Sokun Tsushimoto Roshi
> Analyse – Georganiseerd boeddhisme (4): Het Contactorgaan
> Actueel – Jonge tulku over seksueel misbruik
> Ron Sinnige – Loophaas (7-5-2013)
> BUN – Statuten (12-10-2009, pdf)
> BUN – Huishoudelijk Reglement (18-4-2009, pdf)
> BUN – Notulen ALV (19-4-2008, pdf)
> Kwartaalblad Boeddhisme – Een monnik ontmanteld (Lente 2002, pdf)
> Over het Boeddhayana Centrum Nederland
> Trouw – Een monnik met een hobby (16-8-2002)
> Michael Roach files
> The Michael Roach Bubble
> Wikileaks – Ole Nydahl Diamond Way Buddhist Books
Diamond Way Cult
> Cult Education Forum – Ole Nydahl and Diamond Way Buddhism
> The Shimano Archive
> Lama Sex Abuse Claims Call Buddhist Taboos Into Question
> Behind The Thangka’s
> Tricycle – Joshu Sasaki Roshi Scandal Goes Viral (Sort Of)
FWBO-Files: The Dark Side of the FWBO (Triratna)

Kijk ook

> Debi Goodwin – Sex Scandals in Religion: About Sogyal Rinpoche (2012)
> BBC – Documentaire over de FWBO / Triratna (1992)

2 Responses to “Onafhankelijk toezicht BUN is een illusie”

  1. Robbie Rosmalen

    Ik ben blij dat de toon van dit artikel vrij neutraal is. Het is echter onmogelijk om objectief te zijn, we zijn allemaal subjectief.

    En wat de hele Ritskes affaire betreft: Rients Ritskes zal waarschijnlijk gewoon doorgaan met zijn lucratieve praktijken die schijnbaar veel mensen aanspreken. Of dat nu echt schade toebrengt aan het boeddhisme?

    Kun je überhaupt schade toebrengen aan het boeddhisme? Mensen verliezen mogelijk een beetje vertrouwen, maar misschien is dat wel goed. Zo stappen ze niet overdreven positief en naïef het boeddhisme in.

    Het is zoals met alle andere clubs: er worden fouten gemaakt, sommigen trachten dit te verbeteren, andere dekken de fouten liever toe.

    Iedereen is verantwoordelijk voor zijn eigen pad, en dat pad volg je niet door te vertrouwen op internet-commentaren die subjectief zijn en gevoed door persoonlijke motieven.

    Ik raad iedereen die geïnteresseerd is in het boeddhisme bij diverse sangha’s langs te gaan en een keuze te maken. Merk je later dat het je niet bevalt, dat je bij de verkeerde club zit, dan stap je op. Wie houdt je tegen?

    Het bekendmaken van misstanden kan mensen helpen om voorzichtig te zijn. Maar, hoe lang moet een club worden ‘gestraft’ voor een misstand uit het verleden (begaan door personen die er niet meer zijn)?

    Eenmaal op het internet geplaatst blijft de kritiek permanent aanwezig, terwijl de club/traditie/school zichzelf wellicht heeft verbeterd.

    Ik zou dus voorzichtig zijn met de veroordeling van mensen en scholen. Als alles vergankelijk is, kunnen zij dan niet veranderen? Misschien hebben ze hun leven gebeterd?

    Beantwoorden
  2. Pjotr Bos

    Over welke schade heeft André Kalden het eigenlijk?

    Wil Kalden met radio stilte en bemiddeling achter de schermen voorkomen dat de zenleraren van Zen.nl onnodig hard met de feiten geconfronteerd worden?

    Of dat deze door Ritskes bedrogen mensen geholpen worden bij hun ontnuchtering over de valse status als zenleraar?

    Want het lijkt mij best lastig toe te moeten geven dat je bedrogen bent, en dat je al dat geld en al die tijd hebt besteed aan het behalen van een diploma dat eigenlijk niks waard is in zen-land.

    Ja, dat je eigenlijk ineens heel je ‘zen-carrière’ door de plee gespoeld zien worden is erg pijnlijk. Daarom vind ik het ook niet vreemd dat veel zenleraren van Zen.nl Ritskes steunen.

    Dat lijkt me de laatste strohalm om eraan vast te kunnen houden dat je al dat bloed, zweet, geld en al die tranen echt hebt geïnvesteerd in een positie als heuse zenleraar.

    Want tja, alleen wanneer Ritskes op een of andere manier toch ‘gelijk’ heeft kunnen wij gewoon doorgaan met wat we deden en is alles gelukkig niet voor niets geweest, zie ik hen hopen.

    Een heel normaal menselijk mechanismen, denk ik zo. Waarmee Ritskes in deze situatie rijkelijk zijn voordeel doet, volgens mij.

    Wat te denken over het valse gevoel van eigenwaarde, trots, het ‘iets bereikt hebben in zen’? Een gevoel dat Ritskes bevestigt met het uitreiken van een diploma.

    Zo’n vals gevoel van trots laat deze mensen dingen denken, voelen en doen die henzelf en anderen uiteindelijk schade berokkend hebben en zullen berokkenen. Wat te doen met die schade?

    Volgens Kalden zal op een heel ander vlak bemiddeld moeten worden, maar ik denk dat hij er beter aan doet te bemiddelen tussen Ritskes en zijn studenten.

    Nogmaals, ik weet niet over welke schade Kalden het heeft. Maar de schade die Ritskes heeft veroorzaakt en tot op heden blijft veroorzaken lijkt mij werkelijk aanwezig, en van een orde die het hele boeddhisme aangaat.

    Beantwoorden

Geef een reactie